Je bent niet aangemeld · aanmelden · registreer
 

Oude bomen in BelgiŽ

De leeftijd van oude bomen bepalen is een moeilijk probleem. Gezien oude bomen vaak hol zijn en het kernhout is verdwenen, is een exacte leeftijdsbepaling op basis van jaarringen nagenoeg steeds onmogelijk. Vaak probeert men dan toch een uitspraak te doen over de leeftijd door de huidige stamomtrek te vergelijken met oude metingen en zo de diktegroei wiskundig te beschrijven. Door extrapolatie kan men dan het kiem- of plantjaar bepalen. Onder meer omdat er meestal vrij weinig oude betrouwbare metingen zijn, blijft er steeds een onzekerheid op de exacte leeftijd.

De oudste boom van BelgiŽ is wellicht de eik van Liernu, of het zou moeten de taxus van Hamme-Mille zijn.

Naaldbomen

  • Net zoals wereldwijd het geval is, zijn de oudste bomen in Europa naaldbomen: aan de oudste taxussen (Taxus baccata) in Groot-BrittanniŽ en Frankrijk worden leeftijden toegeschreven van 1000 tot 2000 jaar. Omdat deze bomen hol zijn en mensen vaak de neiging hebben 'hun' boom ouder in te schatten (tot zelfs 9000 jaar), is er hier veel discussie over. Taxussen groeien echter bijzonder traag en omdat de grootste exemplaren omtrekken van 10 tot 12 meter bereiken, zijn de oudste exemplaren wellicht toch minstens tienvoudige eeuwelingen.
    Een andere inheemse naaldboom die ouder dan 1000 jaar zou kunnen worden is de lork (Larix decidua).
    Bepaalde geÔntroduceerde naaldbomen kunnen in hun natuurlijk verspreidingsgebied bijzonder oud worden. Met name aan de Libanonceder worden leeftijden van meer dan 1000 jaar toegeschreven, maar gezien die pas in de 17e eeuw werd geÔntroduceerd in Europa kunnen de oudste Europese exemplaren dergelijke leeftijden nog niet bereikt hebben. Ook de mammoetboom (Sequoiadendron giganteum) kan millenia oud worden, maar werd pas in de 19e eeuw geÔntroduceerd.

    In BelgiŽ zijn maar weinig voorbeelden te vinden van oude naaldbomen. De oudste naaldboom van BelgiŽ is wellicht de taxus die groeit op het domein Valduc in het Waals-Brabantse Hamme-Mille nabij Leuven. De boom zou omstreeks 1232 geplant zijn toen op die plaats een cisterciŽnzerabdij werd gesticht.

    Deze taxus of venijnboom met een prachtige kroon van 30 meter breed en zware takken heeft een omtrek van 5,35 m, gemeten op 20 cm hoogte (de plaats waar de stam het smalst is). Deze afmetingen maken een leeftijd van bijna 800 jaar vrij aannemelijk.

    Een andere taxus die niet onvermeld mag blijven, is de zogenaamde Caesarsboom aan de Westpoort in het West-Vlaamse Lo-Reninge. De legende rond deze boom vertelt dat Julius Caesar op weg naar BrittanniŽ zijn paard aan deze boom zou hebben vastgebonden om even te rusten in het lommer van de boom. Als we dit zouden geloven, zou de boom ongeveer 2000 jaar oud zijn.

    Gezien zijn eerder kleine afmetingen (een omtrek van 3 meter), benadert zijn leeftijd wellicht eerder de 200 ŗ 300 jaar. De boom zou wel een opvolger kunnen zijn van een andere taxus die eerder op deze plaats stond.

  • De oudste Libanonceder zou deze in het stadspark van Edingen zijn en zou in het midden van de 17e eeuw geplant zijn. Daarmee is deze Libanonceder niet de dikste van zijn soort in BelgiŽ: deze groeit in het Limburgse Dilsen en heeft een omtrek van 8,74 m.

Loofbomen
Onder de loofbomen in Europa kunnen eiken, lindes, platanen, tamme kastanjes en olijfbomen het oudst worden. Ook olmen of iepen kunnen bijzonder oud worden, maar zijn door de olmenziekte in Europa zo goed als uitgeroeid.

  • Als oudste loofboom van BelgiŽ wordt vaak de Gros ChÍne de Liernu genoemd, waarbij men graag vermeldt dat de boom meer dan duizend jaar oud zou zijn. Dat valt moeilijk te verifiŽren, gezien de boom hol is en onderzoek met behulp van jaarringen dus uitgesloten is.
    Oude geschriften vermelden in 1509 "een eik" en op tekeningen uit 1604 en 1605 is alleszins een eik te zien voor de kerk. Het is niet zeker dat dit dezelfde boom is als deze die er nu staat, maar als realistische schatting kunnen we toch 500 ŗ 700 jaar noemen.
    Volgens Jeroen Pater, die het boek 'Monumentale Bomen in Europa' schreef, zou uit oude omtrekmetingen af te leiden zijn dat de boom zo'n 600 ŗ 700 jaar oud is en Jeroen Philippona, die veel ervaring heeft met oude eiken in Europa, vermeldt een schatting van 500 ŗ 600 jaar, bekomen door de omtrek te vergelijken met deze van andere oude Europese eiken, waarvan de leeftijd beter gekend is.

    Over de dikke eik van Liernu en over andere oude eiken in BelgiŽ kan je meer vinden op deze pagina.

  • De oudste tamme kastanjes van BelgiŽ zijn waarschijnlijk deze die groeien nabij het Schouwbroekkasteel in Lovendegem. Deze bomen zouden in het begin van de 16e eeuw zijn aangeplant toen het eerste park werd aangelegd.

    Een andere massieve tamme kastanje staat in Meeuwen-Gruitrode. Op ťťn meter van de grond vertakt deze boom in drie zware stammen. Onder deze vertakking heeft de boom een omtrek van 7,54 meter.

  • Van de vele oude lindes in BelgiŽ is van geen enkel exemplaar de leeftijd exact gekend. In het Luxemburgse Waha groeit een eeuwenoude linde waarvan men in 1885 al dacht dat het einde van de boom nu wel snel aan het naderen was. De boom draagt tegenwoordig echter nog elk jaar vruchten en bladeren.

    De bouw van de huidige romaanse kerk begon in 1050, en de overlevering vertelt dat de linde werd aangeplant bij de bouw van de kerk. Indien dit klopt, is deze linde de oudste boom van BelgiŽ. Erg waarschijnlijk is dit echter niet, gezien zijn eerder geringe omtrek (foto).

    De oudste linde van BelgiŽ is wellicht de linde van Conjoux, zeker nadat in 2007 een andere dikke linde, de linde van Arc-AiniŤres het loodje legde. De linde van Conjoux dateert wellicht uit de 16e eeuw en is dus zo'n 400 jaar oud, maar heel zeker is dit niet.

Hakhoutstoven
Sinds de vroege middeleeuwen was het onderhouden van hakhoutstoven een manier om altijd over geriefhout te beschikken. Bomen werden om de zoveel jaar laag bij de grond afgehakt waarbij de dunne, jonge uitlopers onder meer werden gebruikt om werktuigen en palen van te maken, als brandstof in stenen ovens, om het vee op de wei te houden of als haag de zichtbaarheid te beperken. Door die voortdurende verjonging van goed terugschietende soorten als de eik, els, hazelaar of wilg kunnen hakhoutstoven veel ouder zijn dan opgaande bomen.

Een groepje niet bijzonder dikke wintereiken (Quercus petraea) in het natuurgebied de Opglabbekerzavel in Genk zou meer dan 1500 jaar oud zijn. Alle eiken uit het bosje zouden ontspruiten uit hetzelfde wortelgestel en zou in vroeger tijden gebruikt zijn als hakhoutstoof.

Op deze pagina kan je enkele foto's zien van een ongeveer twee millenia oude lindehakhoutstoof in Westonbirt, Engeland.

Voor een overzicht van oude bomen in Nederland en Europa, verwijs ik u graag door naar deze website.

Dikke bomen in BelgiŽ - hoge bomen in BelgiŽ.

 

Hoofdpagina · Begin van pagina · Deel/Bewaar

© MonumentalTrees.com · voorbehoud · ook beschikbaar in · Castellano · Deutsch · English · FranÁais · vertalen?