Je bent niet aangemeld · aanmelden · registreer
 

General Sherman, de grootste boom ter wereld

De boom genaamd "General Sherman" is niet alleen de grootste mammoetboom, maar ook de grootste boom ter wereld. Hij is 83,8 meter hoog, op anderhalve meter heeft hij een stamomtrek van 24,10 meter (bij de grond 31 meter). Zijn massa wordt geschat op 1950 ŗ 2145 ton. De breedte van zijn kroon is 33 meter, zijn eerste tak heeft hij pas op ongeveer 40 meter van de grond.

Hoe oud is deze boom?

Lange tijd dacht men dat hij reeds een leeftijd van 2000 ŗ 3000 jaar bereikt had, sommigen spraken zelfs van leeftijden van 6000 tot 11000 jaar. Een onderzoek uit 2000 heeft echter uitgewezen dat hij waarschijnlijk 'slechts' zo'n 2000 jaar oud is. Waarschijnlijk is hij zelfs nog een paar eeuwen jonger, aangezien de gebruikte meetmethode niet zo nauwkeurig is en vele andere, nauwkeuriger gemeten, grote mammoetbomen ook slechts 1500 ŗ 2000 jaar oud bleken te zijn. Wel zijn reeds bomen omgezaagd van 3220 jaar (via tellen van jaarringen) en veronderstelt men dat er exemplaren bestaan tot zelfs 4000 jaar. Maar de oudste bomen zijn niet altijd de grootste.

De foto links is een poging om de volledige boom weer te geven. Let op de mensen onderaan (klik op de foto om te vergroten). General Sherman is de grootste mammoetboom in termen van volume, maar is noch de hoogste noch de dikste mammoetboom.

Hij wordt vaak het grootste levende wezen ter wereld genoemd. Daarover kan gediscussieerd worden.
Een groot deel van de boom is immers dood xyleemmateriaal. Ook de precieze definitie van 'levend wezen' is niet duidelijk. Een aardbeiplant bijvoorbeeld kan zich via uilopers vegetatief voortplanten. Is zo'n aardbeiveldje vol plantjes dan ťťn plant of zijn het meerdere plantjes? Zo kunnen ook hele wouden (bv. wouden Populus tremuloides) of zwammen die zich vele vierkante kilometers onder de grond voortplanten gezien worden als ťťn levend wezen.
Feit is dat geen enkele alleenstaande boom gevonden is die volumineuzer is dan General Sherman.

Tijdens een winterstorm in januari 2006 brak een grote zijtak (met een omtrek van 6,6 meter) af. Bij deze gebeurtenis verpletterde de meer dan 30 meter lange tak (met afmetingen gelijkaardig aan de grootste mammoetbomen in BelgiŽ en Nederland) het hek onderaan de boom. Men heeft besloten de tak te laten liggen zodat de bezoekers deze van nabij kunnen zien. Het verlies van de tak wordt aanzien als een natuurlijk beschermingsmechanisme tegen te sterke winden en verandert het uitzicht van de boom niet ingrijpend. Bovendien wordt zijn positie als meest volumineuze boom ter wereld niet bedreigd: dergelijke volumeberekeningen gebeuren altijd op basis van de stam alleen.
Op bovenstaande foto links is deze tak te zien. De foto rechts poogt de boom volledig weer te geven.

Bovenstaande foto's geven enkele typische sfeerbeelden weer van General Sherman en zijn omgeving in het toeristische zomerseizoen.

Volumebepaling van de stam

General Sherman is niet de hoogste boom ter wereld, noch deze met de grootste stamomtrek maar haalt zijn titel "grootste boom ter wereld" van zijn totale houtvolume of, meer precies, het totale stamvolume.
Meer over de hoogste bomen ter wereld...

Het officiŽle volume, zoals opgemeten door Amerikaanse bomenmeters en vermeld op het informatiebordje, is 52500 kubieke voet, of, in het decimaal stelsel, 1487 m≥.

Laten we dit even narekenen met de op deze pagina in meer detail beschreven methode.
Als omtrekmetingen werden deze gebruikt die vermeld staan op het informatiebord bij de boom: 31,3 m omtrek nabij de grond, 5,3 m diameter op 60 voet enzovoort. De bekomen functie r(x) is getoond op onderstaande figuur. Ter illustratie wordt ook hier de "cilinder" met straalverloop r(x) getoond op de linkerfiguur.


Als volume bekom ik zo 1465 m≥, nagenoeg identiek aan de "officiŽle" 1487 m≥. Strikt genomen heb ik een drietal metingen toegevoegd om het profiel van de boom minder hoekig en meer natuurlijk te maken. Deze zijn aangegeven in het rood op bovenstaande figuur. Door de eerste toegevoegde meting werd het volume wat kleiner, door de twee andere weer wat groter. Zonder die toegevoegde metingen bekom ik 1494 m≥, ook nagenoeg gelijk aan het opgegeven volume.

Ik vind het overigens pretentieus om het volume bij een boom als deze tot op de kubieke meter na te bepalen: een kleine verandering in de hoogte of het doorsnedeprofiel verandert de berekende waarde lichtjes. Er is sowieso al wat onzekerheid op de hoogte- en omtrekmetingen.

De grootteorde blijft echter steeds gelijk: we kunnen dus besluiten dat "General Sherman" een stamvolume heeft van 1400 ŗ 1500 m≥.

Hoogste, dikste, oudste?

Hoogste?
De mammoetboom (Sequoiadendron giganteum) is dus de meest volumineuze boom ter wereld, maar hij is niet de hoogste boom ter wereld en zelfs niet de hoogste mammoetboom: deze is 94,9 m, Redwood Mountain Grove, Kings Canyon National Park).

Drie andere Noord-Amerikaanse naaldboomsoorten bereiken aan de vochtige westkust fenomenale hoogten. Het hoogste gemeten exemplaar van de kustsequoia Sequoia sempervirens is 115,72 m hoog en is daarmee de hoogste boom ter wereld. Het hoogste als dusdanig gekende exemplaar van de douglasspar (Pseudotsuga menziesii), de zogenaamde Doerner Fir (vroeger gekend onder de naam Brummit fir), meet 100,3 m en de hoogste gemeten sitkaspar (Picea sitchensis) is 96,7 m hoog.

De twee foto's links tonen Sequoia sempervirens: links een typisch mistig kustsequoiabos, centraal de "Screaming Titans", ťťn van de meest volumineuze, maar zeker niet de hoogste Sequoia sempervirens.

Van alle loofbomen groeit de Australische eucalyptus (Eucalyptus regnans) tot de grootste hoogte. Op de foto rechts is "Icarus Dream" te zien, met 97 m ťťn de hoogste gemeten eucalyptusbomen. De hoogste gemeten eucalyptus meet 100 m en is daarmee de hoogste loofboom op aarde. Net als de Sequoia sempervirens staat deze soort zwaar onder druk van houtzaagbedrijven en reeds omgezaagde exemplaren zouden grotere hoogtes bereikt hebben. Deze bomen zouden hoger geweest zijn dan de huidige recordhouders, de Amerikaanse kustsequoia's.

Meer over de hoogste bomen ter wereld.

Dikste?
De mammoetboom is evenmin net niet de dikste (dikste mammoetboom: 8,98 meter diameter, Boole Tree). Sommige Afrikaanse apebroodbomen (baobab, Adansonia digitata), zie foto rechts, bereiken aan het eind van het natte seizoen gelijkaardige stamomtrekken.

Deze savanneboom slaat tijdens het natte seizoen zoveel mogelijk water op in zijn stam, zodat de omtrek naargelang het moment in het jaar sterk kan variŽren.

Als men meerstammige bomen meetelt, is er een dikkere moerascipressoort (Taxodium mucronatum). Een grillig gevormd exemplaar van deze soort, namelijk de beroemde Šrbol del Tule in Mexico, heeft een "diameter" van 11,42 m (foto links).

Oudste?
De mammoetboom behoort tot de soorten die het oudst kunnen worden, maar moet toch de duimen leggen voor een kleine Californische dennesoort Pinus longaeva (4000 ŗ 5000 jaar) en de Zuid-Amerikaanse Fitzroya cupressoides.
De oudste Pinus longaeva waarvan de leeftijd nauwkeurig bepaald werd aan de hand van jaarringenonderzoek was in 1965 maar liefst 4844 jaar oud en was daarmee de oudste boom ter wereld waarvan de leeftijd gekend was (de boom werd omgezaagd).

Bovenstaande foto's tonen zulke eeuwenoude dennen. Ze groeien op grote hoogte in erbarmelijke omstandigheden, zodat deze taaie bomen erg traag groeien en nogal getekend door het leven zijn.
Laat even doordringen hoe oud dit is. Amerika was nog niet ontdekt, er was geen christendom of islam. Rome of Athene was nog lang niet gesticht, zelfs de piramiden in Egypte waren nog niet gebouwd toen deze boom hier al groeide en weer en wind trotseerde.
Dan komt de westerse mens en zaagt die gewoon om. Zo'n gebrek aan respect, ik kan er met mijn verstand niet bij.

Recent heeft men een nog hogere leeftijd gevonden van een Bristlecone Pine: de leeftijd van de oudste nog levende Pinus longaeva is in 2012 bepaald en is nu zelfs 5062 jaar. Zie hiervoor de oldlist-databank.

Op de tweede plaats in lijst van boomsoorten met oude exemplaren komt Fitzroya cupressoides: de leeftijd van een exemplaar in Chili werd in 1993 op 3622 jaar bepaald.

De mammoetboom komt op de derde plaats: een bepaald exemplaar bleek 3266 jaar oud te zijn toen hij werd omgezaagd.
Een lijst met de oudste bomen ter wereld: de oldlist-databank.

Ook in West-Europa komen eeuwenoude bomen voor. De oudste zijn ongetwijfeld de taxussen (Taxus baccata) die men op vele kerkhoven in NormandiŽ en Groot-BrittanniŽ kan terugvinden. Gezien het belang van deze soort in de Keltische mythologie, werd deze vaak bij kerkhoven aangeplant en werden in die hoedanigheid ook nooit omgehakt.

Bovenstaande foto's tonen twee zulke eeuwenoude taxussen in het zuiden van Engeland (links de taxus van Tandridge, rechts deze van Crowhurst). En ik die, tot ik deze bomen in levende lijve zag, dacht dat taxussen alleen werden aangeplant om haagjes aan te leggen...

Bij het bespreken van oude bomen werden hier enkel individuele niet-klonen bekeken, want een boom kan afsterven en telkens kan een jonge boom herschieten uit de wortels met hetzelfde genetisch materiaal. Zo komen er in onze streken bijvoorbeeld linden- en eikenhakhoutstoven voor die vele honderden tot misschien duizenden jaar oud zijn.

Na het bekijken van de hoogste, dikste en oudste bomen ter wereld moge het duidelijk zijn dat de mammoetboom, de boomsoort met het grootste stamvolume, tot de hoogste, dikste en oudste bomen ter wereld behoort. Een tweede opmerking die je kan maken is dat zowel de oudste, de grootste als de hoogste boom ter wereld in de staat CaliforniŽ groeit. Amerikanen zeggen graag dat alles er "bigger and better" is en op vlak van natuurlijke fenomenen hebben ze niet helemaal ongelijk.

Andere bomenrecords
Voor de liefhebbers van bomenrecords plaats ik er hier nog eentje bij: de boom met de grootste kruin zou een banyan of Bengaalse vijg (Ficus benghalensis) zijn in het Indiase Howrah. De kruin van deze boom zou een oppervlakte van meer 1200 m≤ in beslag nemen. Deze tropische boomsoort speelt het echter niet helemaal eerlijk: de boom plant zich namelijk voort met behulp van wurgende, ondersteunende luchtwortels.
Volgende foto maakt waarschijnlijk ťťn en ander duidelijk.

Op bovenstaande foto poseer ik bij Ficus macrophylla (F. magnolioides), een nauwe verwant van de banyan. Vanuit de takken vormt de boom voortdurend ondersteunende "wortels", zodat na verloop van tijd een woud van luchtwortels ontstaat dat inderdaad een grote oppervlakte kan innemen. Het is zelfs mogelijk dat de oorspronkelijke stam afsterft, waardoor de boom zich kan verplaatsen en "op wandel" kan gaan.

De foto werd op een broeierige Italiaanse zomerdag genomen in de Orto botanico di Palermo op SiciliŽ. De boom was daar ook al het nabijgelegen paadje overgestoken. Volgens het Italiaanse Corpo Forestale heeft deze boom een omtrek van 13,5 m en een hoogte van 30 m, al kan je je natuurlijk afvragen in hoeverre het zinvol is hier van een "omtrek" te spreken. Op vijf minuutjes wandelen daarvandaan, op Piazza Marina, staat trouwens een minstens even indrukwekkende soortgenoot met een "omtrek" van 20 m.

 

Hoofdpagina · Begin van pagina · Deel/Bewaar

© MonumentalTrees.com · voorbehoud · ook beschikbaar in · Castellano · Deutsch · English · FranÁais · vertalen?